yoğurtlu sarımsaklı sos · Turcja
Sos czosnkowy do kebaba – przepis z jogurtem lub z majonezem
Biały sos z kebabowni to dla wielu osób smak kebaba w bułce. Sos czosnkowy układa się białą smugą na przypieczonym mięsie i surówce, a zapach czosnku czuć jeszcze przed pierwszym kęsem. W Turcji do dönera podaje się po prostu jogurt z czosnkiem, czasem z odrobiną suszonej mięty. W kebabowniach w Niemczech i w Polsce sos czosnkowy do kebaba stoi zwykle w butelce z dozownikiem, obok sosu ostrego i ziołowego. W domu sos czosnkowy najlepiej smakuje dobrze schłodzony, polany na mięso prosto z gorącej patelni.
8 porcji 5 min + czekanie 22 kcal / porcja
Sos czosnkowy – składniki w gramach
Te składniki wystarczą na około 270 g sosu, czyli 8 porcji po około 2 czubate łyżki. Jedna porcja wystarcza do jednego kebaba:
| Składnik | Gramy | Miara domowa |
|---|---|---|
| 250 g | ok. 1 szklanka, ok. 15 łyżek | |
| 12 g | 4 ząbki | |
| 1 g | 1 łyżeczka | |
| 3 g | ½ łyżeczki | |
| 5 g | 1 łyżeczka |
Gramy są przeliczone. Miary domowe podajemy dla 8 porcji.
To najprostszy sos czosnkowy: jogurt, czosnek, sól i łyżeczka soku z cytryny, bez majonezu. Weź gęsty jogurt naturalny bez cukru, o zawartości tłuszczu od 2 do 10%, na przykład jogurt grecki albo jogurt typu tureckiego. Jeśli masz tylko rzadki jogurt, odsącz go przez około 30 minut na sitku wyłożonym gazą. Czosnek zetrzyj na drobnej tarce, bo wtedy rozchodzi się w jogurcie równo i nie zostawia ostrych kawałków. Sok z cytryny zaostrza smak sosu, a mięta suszona dodaje mu tureckiego charakteru, ale możesz ją pominąć.
Jak zrobić sos czosnkowy krok po kroku
- Czosnek. Obierz ząbki czosnku i zetrzyj je na tarce o drobnych oczkach albo przeciśnij przez praskę do czosnku.
- Mieszanie. Przełóż jogurt do miski i dodaj czosnek, sól, sok z cytryny i, jeśli lubisz, miętę. Wymieszaj wszystko łyżką na gładką, jednolitą masę.
- Odpoczynek. Przykryj miskę i wstaw ją do lodówki na 30 minut. W tym czasie czosnek oddaje aromat, a smaki sosu się łączą.
- Doprawianie. Spróbuj sosu i w razie potrzeby dosól go szczyptą soli. Jeśli sos jest za łagodny, dodaj jeszcze jeden starty ząbek czosnku i odczekaj kilka minut. Czosnek dodawaj po jednym ząbku, bo smak sosu wzmacnia się z czasem.
- Podanie. Podawaj sos czosnkowy schłodzony, prosto z lodówki.
Gotowy sos jest gładki i gęsty, spada z łyżki, ale się z niej nie leje. Zapach czosnku jest wyraźny, ale już nie tak ostry jak zaraz po utarciu ząbków.
Sos czosnkowy do kebaba: dlaczego jest biały i co dodaje się w kebabowniach
Sos czosnkowy jest biały, bo jego podstawą jest jogurt, a czosnek nie zmienia jego koloru. Jogurt z czosnkiem to w kuchni tureckiej bardzo prosta, codzienna para. Po turecku taki sos można opisać jako yoğurtlu sarımsaklı sos, czyli sos jogurtowy z czosnkiem. Do dönera podaje się w Turcji jogurt z czosnkiem albo haydari, czyli gęstą pastę z jogurtu, czosnku i mięty.
W kebabowniach w Niemczech i w Polsce sosy stoją zwykle w trzech wersjach: czosnkowej, ziołowej i ostrej. W wielu kebabowniach sos czosnkowy zawiera majonez, bo majonez zagęszcza sos i pomaga mu trzymać się mięsa. Pozostałe sosy z kebabowni opisujemy w tekście sos do kebaba, a czerwony sos w przepisie na ostry sos do kebaba.
Sos czosnkowy z majonezem i bez majonezu: trzy proporcje
Ta sama ilość czosnku daje trzy różne sosy, zależnie od tego, czy bazą jest jogurt, jogurt z majonezem, czy śmietana:
| Wariant | Składniki (na ok. 270 g sosu) | kcal na 15 g | kcal na porcję 34 g |
|---|---|---|---|
| A. Jogurtowy (bez majonezu) | jogurt 250 g, czosnek 12 g, mięta 1 g, sól 3 g, sok z cytryny 5 g | 10 | 22 |
| B. Jogurt z majonezem jak w kebabowni | jogurt 150 g, majonez 100 g, czosnek 12 g, sól 1,5 g, sok z cytryny 5 g (bez mięty) | 44 | 100 |
| C. Ze śmietany (bez jogurtu i majonezu) | śmietana kwaśna 18% 250 g, czosnek 12 g, sól 2 g, sok z cytryny 5 g | 29 | 65 |
Sos czosnkowy z jogurtu, czyli wariant A, jest najlżejszy i najbliższy temu, co podaje się do dönera w Turcji. Sos czosnkowy z majonezem, czyli wariant B, jest gęsty i kremowy, najbliższy sosowi z kebabowni. Wariant B ma około 4,5 raza więcej kalorii niż sos czosnkowy bez majonezu. Sos czosnkowy ze śmietany, czyli wariant C, powstaje bez jogurtu i bez majonezu. Śmietana daje sos łagodniejszy, bardziej tłusty i mniej kwaśny, więc możesz dodać do niego sok z cytryny w ilości do 2 łyżeczek.
Jak zrobić gęsty sos czosnkowy i naprawić rzadki
Gęstość, ostrość i kwaśność sosu czosnkowego zależą od kilku prostych wyborów. Ta tabela pokazuje, jak zmienia się sos, gdy zmienisz jeden z nich:
| Co zmieniasz | Jaki efekt |
|---|---|
| gęsty jogurt zamiast rzadkiego | sos trzyma się mięsa; z rzadkiego jogurtu po chwili oddziela się woda |
| jogurt odsączony przez 30 minut na sitku z gazą | sos jest wyraźnie gęstszy i bardziej kremowy |
| więcej czosnku | sos jest ostrzejszy i mocniej pachnie, szczególnie po kilku godzinach w lodówce |
| czosnek z praski albo starty na tarce zamiast posiekanego | smak jest ostrzejszy i równy w całym sosie; posiekany czosnek daje smak łagodniejszy, ale nierówny |
| więcej soku z cytryny | sos jest rzadszy i bardziej kwaśny |
| odczekanie 30 minut zamiast podania od razu | czosnek oddaje aromat, a smak sosu jest pełniejszy |
| sos przechowywany przez dobę | czosnek mocniej piecze, a sos ma wyraźnie ostrzejszy smak |
| mięta, natka pietruszki albo koperek | sos jest świeższy w smaku, a zioła łagodzą ostrość czosnku |
| łyżka majonezu | sos gęstnieje i staje się bardziej kremowy |
Jeśli chcesz zagęścić sos czosnkowy, zacznij od jogurtu, a nie od dodatków. Odsączony jogurt albo jogurt grecki zagęszcza sos bez zmiany jego smaku.
Przyprawy i zioła do sosu czosnkowego
Podstawowy sos czosnkowy potrzebuje tylko soli i soku z cytryny, ale zioła i przyprawy dobrze go uzupełniają:
- Mięta suszona daje sos w tureckim stylu, chłodny i lekko ziołowy.
- Natka pietruszki, koperek albo szczypiorek, drobno posiekane, dodają sosowi świeżości i zielonych drobinek.
- Czarny pieprz zaostrza smak sosu, nie zmieniając jego koloru.
- Odrobina kminu rzymskiego albo ostrej papryki dodaje ciepła i lekkiej ostrości.
- Sok z cytryny albo ocet dają kwaśność; octu dodaj mniej niż soku z cytryny.
Nie dodawaj do sosu czosnkowego bazylii ani oregano. Te zioła zmieniają smak sosu na włoski i nie pasują do kebaba.
Najczęstsze problemy z sosem czosnkowym i jak je naprawić
| Problem | Przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| sos jest rzadki | rzadki jogurt albo za dużo soku z cytryny | odsącz jogurt na sitku z gazą przez około 30 minut albo dodaj łyżkę jogurtu greckiego lub majonezu |
| sos jest za ostry w czosnku | za dużo czosnku albo sos stał w lodówce dłużej niż dobę | dodaj kilka łyżek jogurtu; następnym razem dawaj czosnek po jednym ząbku |
| sos jest gorzki albo lekko zielonkawy po kilku dniach | starszy czosnek z zielonym kiełkiem w środku ząbka | przed starciem przekrój ząbek i usuń zielony kiełek; rób tyle sosu, ile zużyjesz w ciągu 2–3 dni |
| na wierzchu sosu zbiera się woda | jogurt oddaje serwatkę podczas stania | wymieszaj sos przed podaniem; jeśli wody jest dużo, odlej ją albo odsącz sos na sitku |
| sos jest za kwaśny | kwaśny jogurt albo za dużo soku z cytryny | dodaj łyżkę majonezu lub śmietany albo odrobinę soli, która złagodzi kwaśność |
| sos smakuje płasko | za mało soli | dosól sos szczyptą soli, wymieszaj i spróbuj po kilku minutach |
| w sosie są grudki | odsączony jogurt jest zbity albo czosnek był niedokładnie starty | rozmieszaj sos trzepaczką do gładkości; czosnek ścieraj na drobnej tarce |
Z czym podać sos czosnkowy
Sos czosnkowy pasuje do kebaba w bułce, do dürüma zawiniętego w lawasz i do mięsa w picie. Na talerzu dobrze łączy się z frytkami, surówką z kapusty i pieczonymi ziemniakami. Pasuje też do falafela i do każdego grillowanego mięsa. Mięso do kebaba możesz przygotować w domu, jak w przepisie na domowy kebab. Inne sosy znajdziesz w dziale sosy i dipy.
Sos czosnkowy bez nabiału, z samego czosnku i oleju, to toum. Jogurt z tartym ogórkiem i czosnkiem to tzatziki, bliski tureckiemu cacık.
Czym zastąpić składniki w sosie czosnkowym
| Zamiast | Użyj | Ocena | Uwagi |
|---|---|---|---|
| jogurtu naturalnego | jogurtu greckiego | działa | jogurt grecki jest gęstszy i zwykle tłustszy, więc sos nie wymaga odsączania |
| jogurtu naturalnego | skyru | działa | skyr jest gęsty i bardziej kwaśny, więc daj mniej soku z cytryny |
| jogurtu naturalnego | kefiru | nie | kefir jest za rzadki i spływa z mięsa; nada się tylko po odsączeniu na sitku |
| jogurtu naturalnego | śmietany kwaśnej 18% | działa | sos będzie łagodniejszy i bardziej tłusty, jak w wariancie C |
| świeżego czosnku | czosnku granulowanego | nie | granulowany czosnek daje smak płaski i inny niż świeże ząbki |
| świeżego czosnku | czosnku niedźwiedziego | częściowo | czosnek niedźwiedzi jest dostępny wiosną, daje smak łagodniejszy i zielony kolor sosu |
| soku z cytryny | octu jabłkowego | działa | ocet jest ostrzejszy, więc daj go mniej, około pół łyżeczki |
| majonezu w wariancie B | śmietany kwaśnej 18% | działa | sos będzie lżejszy i trochę mniej gęsty |
| majonezu w wariancie B | jogurtu naturalnego | działa | wychodzi wtedy wariant A, rzadszy i bardziej kwaśny |
| mięty suszonej | natki pietruszki albo koperku | działa | weź około łyżki drobno posiekanych świeżych ziół |
Jak przechowywać sos czosnkowy
Sos czosnkowy przechowuj w lodówce, w zamkniętym słoiku albo pojemniku. Sos jogurtowy i sos ze śmietany zachowują dobry smak przez 2–3 dni. Sos z majonezem także trzymaj w lodówce najwyżej 2–3 dni. Po jednym albo dwóch dniach smak sosu się zmienia, bo czosnek staje się w nim coraz ostrzejszy. Nie zamrażaj sosu czosnkowego, bo po rozmrożeniu jogurt i śmietana się rozwarstwiają.
Sos czosnkowy – kalorie i wartości odżywcze
Porcja to około 34 g sosu w wariancie A, czyli około 2 czubate łyżki, tyle co do jednego kebaba. Węglowodany podajemy bez błonnika, który wymieniamy w osobnym wierszu.
| Na porcję (34 g) | Na 100 g | |
|---|---|---|
| Energia | 22 kcal | 64 kcal |
| Białko | 1,2 g | 3,6 g |
| Tłuszcz | 1,0 g | 3,0 g |
| w tym nasycone | 0,7 g | 1,9 g |
| Węglowodany | 2,0 g | 5,9 g |
| w tym cukry | 1,5 g | 4,4 g |
| Błonnik | 0,1 g | 0,2 g |
| Sód | 161 mg | 474 mg |
Kaloryczność sosu czosnkowego zależy przede wszystkim od tego, czy w sosie jest majonez albo śmietana:
| Wariant | kcal na 15 g (ok. 1 łyżka) | kcal na porcję 34 g |
|---|---|---|
| A. Jogurtowy (bez majonezu) | 10 | 22 |
| B. Jogurt z majonezem jak w kebabowni | 44 | 100 |
| C. Ze śmietany (bez jogurtu i majonezu) | 29 | 65 |
Ile kalorii ma cały kebab w bułce albo w tortilli, opisujemy w tekście ile kalorii ma kebab. Gotowe sosy czosnkowe z butelki mają inny skład i inne wartości niż sos domowy. Ich skład opisujemy w osobnym tekście o gotowych sosach czosnkowych.
FAQ
Jak zrobić sos czosnkowy?
Zetrzyj 4 ząbki czosnku na drobnej tarce i wymieszaj je z 250 g gęstego jogurtu, solą, sokiem z cytryny i opcjonalnie miętą. Odstaw sos na 30 minut do lodówki, żeby czosnek oddał aromat.
Jak zrobić sos czosnkowy bez majonezu?
Domowy sos czosnkowy bez majonezu zrób z samego gęstego jogurtu, czosnku, soli i soku z cytryny. Taki sos ma około 22 kcal w porcji 34 g.
Jak zrobić sos czosnkowy z jogurtu?
Weź gęsty jogurt naturalny albo jogurt grecki, bez cukru, o zawartości tłuszczu od 2 do 10%. Rzadki jogurt odsącz najpierw przez około 30 minut na sitku z gazą, a potem wymieszaj 250 g jogurtu z 4 startymi ząbkami czosnku i ½ łyżeczki soli.
Jak zrobić sos czosnkowy ze śmietany?
Wymieszaj 250 g śmietany kwaśnej 18% z 12 g startego czosnku, 2 g soli i 5 g soku z cytryny. Sos ze śmietany jest łagodniejszy od jogurtowego i ma około 65 kcal w porcji 34 g.
Jak zagęścić sos czosnkowy?
Odsącz jogurt przez około 30 minut na sitku z gazą albo użyj jogurtu greckiego. Sos zagęści też łyżka majonezu, ale wtedy będzie bardziej kaloryczny.
Jakie przyprawy do sosu czosnkowego?
Do sosu czosnkowego pasują mięta suszona, natka pietruszki, koperek, szczypiorek i czarny pieprz. Odrobina kminu rzymskiego albo ostrej papryki doda sosowi ciepła.
Ile kalorii ma sos czosnkowy?
Porcja 34 g sosu czosnkowego z jogurtu ma około 22 kcal, a 100 g około 64 kcal. Ta sama porcja sosu z majonezem ma około 100 kcal, a sosu ze śmietany około 65 kcal.
Jak długo można przechowywać sos czosnkowy?
Sos czosnkowy przechowuj w lodówce w zamkniętym słoiku przez 2–3 dni. Nie zamrażaj go, bo po rozmrożeniu nabiał się rozwarstwia.
Redakcja amrit.pl · aktualizacja
Napisz, jak Ci wyszło