لحم بعجينlaḥm bi-ʿajīn · Turcja
Lahmacun – chrupiący turecki placek z mięsem i natką
W Urfie lahmacun piecze się w kamiennych piecach i je na lunch, póki jest gorący, cienki jak kartka i pachnący przypieczoną papryką. Ten placek z mięsem to specjalność południowo-wschodniej Turcji, przede wszystkim Urfy i Gaziantepu. Mięso mielone z papryką i pomidorami leży na cieście cienką, jednolitą warstwą i przypieka się razem z nim. Placek je się na ciepło, zwinięty w rulon z natką pietruszki, czerwoną cebulą i sokiem z cytryny. Kwaśna cytryna i chrupiąca cebula łagodzą tłuste, ostre mięso. Po polsku nazwę dania wymawia się „lahmadżun”.
4 porcje 1 h 10 min + czekanie 391 kcal / porcja
Lahmacun – przepis i składniki w gramach
Z tych składników upieczesz 4 placki o średnicy około 25 cm, po jednym na porcję:
| Składnik | Gramy | Miara domowa |
|---|---|---|
| 200 g | ok. 1⅓ szklanki | |
| 4 g | ok. ⅔ łyżeczki | |
| 125 g | 125 ml | |
| 15 g | ok. 2 łyżki | |
| 200 g | 200 g | |
| 200 g | 2 małe | |
| 150 g | 1 średnia | |
| 75 g | ok. 4 łyżki | |
| 15 g | 5 ząbków | |
| 15 g | ½ pęczka | |
| 4 g | ok. 1½ łyżeczki | |
| 2 g | 1 łyżeczka | |
| 6 g | 1 płaska łyżeczka | |
| 50 g | ½ cebuli | |
| 0,5 g | szczypta | |
| 10 g | ok. ¼ pęczka | |
| 3 g | 1 łyżeczka | |
| 5 g | 1 łyżeczka | |
| 30 g | ½ cytryny + ćwiartka do skropienia |
Gramy są przeliczone. Miary domowe podajemy dla 4 porcji.
Ciasto na lahmacun składa się tylko z mąki, wody i soli, bez drożdży. Dzięki temu placek nie rośnie w piekarniku i zostaje cienki oraz chrupiący. Farsz opiera się na tłustej jagnięcinie, która w krótkim pieczeniu nie wysycha.
Pasta z ostrej papryki to turecka acı biber salçası, która nadaje mięsu ceglasty kolor i umiarkowaną ostrość. Ta pasta jest gęsta i słona, a kupisz ją w sklepach z kuchnią turecką albo bliskowschodnią. Turecki pul biber, czyli płatki suszonej papryki, dodaje owocowego aromatu. Jeśli masz zwykłe ostre płatki chili, daj ich o połowę mniej, bo są ostrzejsze od pul biber. Warzywa miksuje się grubo, żeby farsz miał drobną, ale wyczuwalną strukturę.
Jak zrobić lahmacun krok po kroku
Zacznij od nagrzania kamienia, bo ciasto i farsz przygotujesz w czasie, gdy piekarnik się grzeje:
- Nagrzewanie piekarnika. Wstaw kamień do pizzy, nieszkliwioną płytkę z terakoty albo grubą blachę odwróconą dnem do góry na środkową półkę i nagrzej piekarnik do 250 °C. Kamień lub blacha powinny się nagrzewać co najmniej 30 minut, a najlepiej do godziny. Jeśli pieczesz z termoobiegiem, ustaw temperaturę o 20 °C niższą.
- Ciasto. Wymieszaj w misce mąkę z solą, wlej ciepłą wodę i połącz składniki w grudkowate ciasto. Wyrabiaj ciasto na blacie przez około 5 minut, aż będzie gładkie i elastyczne. Podziel je na 4 kule po około 83 g, przykryj ściereczką i zostaw na 30 minut.
- Farsz. Sparz pomidory wrzątkiem, obierz je ze skórki i usuń pestki. Usuń z papryki gniazdo nasienne i pokrój ją na kawałki. Zmiksuj grubo pomidory i paprykę z pastą paprykową, czosnkiem, 15 g natki, płatkami chili, pieprzem i solą. Przełóż zmiksowane warzywa na sitko i odciśnij łyżką jak najwięcej soku. Wymieszaj warzywa z mięsem ręką, aż farsz będzie jednolity i bez grudek.
- Rozwałkowanie. Podsyp blat cienko mąką i rozwałkuj pierwszą kulę na koło o średnicy około 25 cm. Dobrze rozwałkowany placek ma 1–2 mm grubości. Pozostałe kule trzymaj pod ściereczką i rozwałkowuj je kolejno, nie wszystkie naraz. Nawiń placek na wałek i rozwiń go na cienko podsypanej desce albo łopacie do pizzy. Potrząśnij deską i sprawdź, czy placek swobodnie się przesuwa.
- Nakładanie farszu. Rozłóż na placku jedną czwartą farszu cienką, równą warstwą aż do samego brzegu. Dociśnij farsz płaską dłonią, żeby dobrze przylgnął do ciasta. Przed pieczeniem jeszcze raz potrząśnij deską, a jeśli placek przywiera, podsyp spód odrobiną mąki.
- Pieczenie. Zsuń jeden placek na gorący kamień lub blachę i piecz go przez 5–6 minut. Lahmacun jest gotowy, gdy brzegi są chrupiące i lekko zrumienione, a mięso zbrązowiało. W czasie pieczenia rozwałkuj kolejną kulę i nałóż na nią farsz. Po wyjęciu placka odczekaj 3–5 minut, żeby kamień znów się nagrzał, i dopiero wtedy wsuń następny. W ten sam sposób upiecz wszystkie 4 placki.
- Sałatka. Pokrój cebulę w cienkie piórka i wsyp ją do miski z sumakiem i szczyptą soli. Dodaj oliwę i sok z połowy cytryny, a potem wymieszaj cebulę rękami, aż lekko zmięknie.
- Podanie. Rozłóż na gorących plackach cebulę z sumakiem i listki natki, a potem skrop je sokiem z ćwiartki cytryny. Podawaj lahmacun od razu, póki spód jest chrupiący.
Jak uzyskać chrupiący lahmacun: ciasto, farsz i temperatura
O tym, czy lahmacun wyjdzie chrupiący, decydują trzy rzeczy: grubość ciasta, wilgotność farszu i temperatura powierzchni, na której się piecze. Gorący kamień w kilka minut odparowuje wodę z cienkiego ciasta, więc spód się ścina i rumieni. Mokry farsz oddaje w piekarniku dużo pary, która wsiąka w ciasto od góry i je rozmiękcza.
Gruby farsz piecze się dłużej niż ciasto pod nim, dlatego spód przypala się, zanim mięso się upiecze. Cienka i sucha warstwa farszu piecze się w tym samym tempie co placek.
Tabela pokazuje, które warunki pomagają uzyskać chrupiący lahmacun, a które go rozmiękczają albo wysuszają:
| Czynnik | Co pomaga | Co szkodzi | Dlaczego |
|---|---|---|---|
| grubość ciasta | 1–2 mm, placek około 25 cm | 3 mm i więcej | grube ciasto nie zdąży się przepiec i wychodzi gumowate |
| temperatura piekarnika | 250 °C z nagrzanym kamieniem | poniżej 200 °C | w chłodnym piekarniku mięso wysycha, zanim spód placka się zrumieni |
| powierzchnia pod plackiem | kamień, nieszkliwiona płytka z terakoty albo gruba blacha nagrzewane co najmniej 30 minut | zimna blacha | zimna blacha nagrzewa się razem z plackiem, więc spód piecze się powoli i mięknie |
| grubość farszu | cienka warstwa aż do brzegu | gruba warstwa mięsa | gruba warstwa nie zdąży się upiec w czasie, w którym ciasto jest gotowe |
| wilgotność farszu | warzywa odciśnięte na sitku | cały sok z pomidorów w farszu | woda z farszu paruje w ciasto i rozmiękcza spód |
| tłuszcz w mięsie | jagnięcina albo wołowina z około 20–25% tłuszczu | chude mięso | chude mięso w gorącym piekarniku robi się suche i kruche |
Co zrobić, gdy lahmacun jest miękki lub suchy
Jeśli lahmacun wyszedł miękki, suchy albo przypalony, przyczynę zwykle znajdziesz w tej tabeli i poprawisz przy następnym placku:
| Objaw | Przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| spód placka jest miękki i mokry | farsz był za mokry albo kamień był za słabo nagrzany | odciśnij warzywa na sitku, nagrzewaj kamień co najmniej 30 minut w 250 °C i dawaj mu 3–5 minut przerwy między plackami |
| placek jest twardy jak krakers | lahmacun piekł się za długo | wyjmij placek po 5–6 minutach, gdy brzegi są chrupiące, a środek jeszcze giętki |
| mięso jest suche i szare | mięso było za chude albo piekarnik był za chłodny | wybierz mięso mielone z około 20–25% tłuszczu i piecz w 250 °C |
| brzegi są przypalone, a środek surowy | warstwa farszu była za gruba albo nierówna | rozłóż farsz cienko i równo, aż do brzegu, i dociśnij go dłonią |
| farsz zsuwa się przy przenoszeniu | farsz nie został dociśnięty do ciasta | dociśnij farsz płaską dłonią i zsuwaj placek z deski albo łopaty jednym ruchem |
| ciasto kurczy się i nie daje się rozwałkować | ciasto nie odpoczęło | przykryj kule ściereczką i zostaw je na 30 minut, a potem wałkuj od środka |
| placek przykleja się do deski i rwie przy zsuwaniu | deska była niepodsypana albo placek leżał na niej za długo | podsyp deskę cienko mąką, potrząśnij nią przed nałożeniem farszu i wsuń placek do piekarnika od razu |
| farsz jest za ostry albo mdły | ilość pasty i płatków chili nie pasuje do ich ostrości | przed nakładaniem usmaż łyżeczkę farszu na patelni, spróbuj jej i popraw przyprawy |
Lahmacun – co to jest i skąd się wziął
Lahmacun to cienki placek pszenny pokryty mięsem mielonym z warzywami, pieczony krótko w bardzo gorącym piecu. Nazwa pochodzi od arabskiego laḥm bi-ʿajīn, czyli „mięso z ciastem”. Po ormiańsku danie nazywa się lahmajo, a w tekstach angielskich często spotkasz pisownię lahmajun. Danie znają również kuchnie Syrii, Libanu i Armenii.
Najstarsze zapisy podobnego dania pochodzą ze średniowiecznej Syrii. XIII-wieczna książka kucharska z Aleppo opisuje mięso mielone rozsmarowane na cieście i pieczone. Turecka nazwa pojawia się w XVII-wiecznych zapiskach osmańskiego podróżnika, który opisał to danie w Damaszku. W Stambule lahmacun stał się popularny w drugiej połowie XX wieku, gdy do miasta przenieśli się mieszkańcy południowego wschodu kraju.
W Turcji lahmacun łączy się przede wszystkim z Urfą i Gaziantepem, zwanym też Antepem. Lahmacun z Antepu ma w farszu wyraźny czosnek, a wersja z Urfy więcej cebuli. W Aleppo do farszu dodaje się także melasę z granatów. Ten przepis jest bliższy wersji z Antepu, z wyraźnym czosnkiem i bez cebuli w farszu. Do dziś nie wiadomo, gdzie dokładnie powstał lahmacun. Więcej tureckich i arabskich placków znajdziesz w dziale Pieczywo.
Lahmacun, czyli pizza turecka – czym różni się od pizzy i pide
Lahmacun nazywa się pizzą turecką, ale z pizzą łączy go tylko okrągły kształt i piec. Placek jest dużo cieńszy, nie ma sera ani sosu pomidorowego, a mięso jest zmielone drobno i leży cienką warstwą.
Lahmacun różni się także od pide, bo kıymalı pide, czyli pide z mięsem mielonym, to grubsza „łódka” z ciasta wypełniona farszem. Jeszcze innym plackiem jest gözleme, czyli cienkie ciasto z nadzieniem smażone na patelni.
Jak jeść lahmacun i jak go zawijać
W Turcji lahmacun je się rękami, na ciepło, zaraz po wyjęciu z pieca. Na placek kładzie się natkę pietruszki i cienko pokrojoną cebulę z sumakiem, a potem skrapia go obficie sokiem z cytryny.
Lahmacun zawijany w rulon je się jak tortillę, trzymając go w dłoni. Kwaśna cytryna i sumak równoważą tłuste, ostre mięso. Do lahmacunu pije się zwykle ayran, czyli słony napój z jogurtu i wody. Obok można podać sałatkę z pomidorów, ogórków i natki.
Lahmacun z kebabem – wersja z mięsem z rożna
W kebabowniach w Holandii lahmacun z kebabem zawija się w rulon z sałatą, pomidorem i sosem czosnkowym. Do środka trafia wtedy mięso z rożna, takie jak w döner kebabie. W domu taki lahmacun rollo, czyli zawinięty w rulon, zrobisz z sosem czosnkowym i plastrami kebabu domowego. Placek do zawijania wyjmij po około 5 minutach, gdy środek jest jeszcze giętki, żeby nie pękał przy zawijaniu.
Czym zastąpić składniki lahmacunu
Większość składników lahmacunu można zastąpić, ale gotowa tortilla nie da tego samego efektu co domowe ciasto:
| Zamiast | Użyj | Ocena | Uwagi |
|---|---|---|---|
| jagnięciny mielonej | tłustej wołowiny mielonej (ok. 20% tłuszczu) albo mieszanki wołowiny i jagnięciny | działa | smak jest łagodniejszy, a farsz pozostaje soczysty |
| pasty z ostrej papryki | koncentratu pomidorowego z mieloną słodką papryką | częściowo | farsz ma dobry kolor, ale jest mniej ostry; ostrość uzupełnij płatkami chili |
| pul biber | mielonej ostrej papryki | działa | mielona papryka jest ostrzejsza, więc zacznij od połowy ilości |
| pul biber | zwykłych ostrych płatków chili | działa | zwykłe płatki chili są ostrzejsze od pul biber, więc daj o połowę mniej, czyli około 2 g |
| mąki pszennej uniwersalnej | mąki chlebowej | działa | ciasto jest sprężystsze i trudniej je rozwałkować cienko, więc daj mu dłuższy odpoczynek |
| ciasta bez drożdży | ciasta drożdżowego | częściowo | placek wychodzi grubszy, bardziej puszysty i mniej chrupiący |
| kamienia do pizzy | grubej blachy odwróconej dnem do góry albo nieszkliwionej płytki z terakoty, nagrzanych razem z piekarnikiem | działa | na blasze spód jest trochę mniej chrupiący, bo nawet gruba blacha gromadzi mniej ciepła niż kamień; płytka z terakoty działa podobnie jak kamień |
| tłustego mięsa mielonego | chudego mięsa mielonego | częściowo | farsz po upieczeniu jest suchy i kruszy się przy zwijaniu |
| domowego ciasta | gotowej tortilli pszennej | nie | gotowa tortilla jest już upieczona, więc w piekarniku wysycha i twardnieje, zanim farsz się upiecze |
Jak przechowywać i odgrzewać lahmacun
Lahmacun najlepiej smakuje świeży, zaraz po upieczeniu, gdy spód jest jeszcze chrupiący. Ostudzone placki przechowuj w lodówce w zamkniętym pojemniku do 2 dni.
Upieczony lahmacun możesz też zamrozić do 2 miesięcy. Ostudź placki, przełóż każdy papierem do pieczenia i zamknij je w woreczku. Zamrożone placki odgrzewaj bez rozmrażania. Odgrzewaj lahmacun w piekarniku nagrzanym do 180–200 °C przez 5–8 minut, kładąc go bezpośrednio na kratce. Pojedynczy placek możesz też odgrzać na suchej patelni rozgrzanej na średnim ogniu. Najpierw przykryj patelnię na 1–2 minuty, żeby mięso się ogrzało, a potem zdejmij pokrywkę, żeby spód znów chrupał. Surowych placków z farszem nie zamrażaj, bo ciasto nasiąka sokiem z farszu i po upieczeniu jest miękkie.
Lahmacun – kalorie i wartości odżywcze
Porcja to jeden lahmacun z sałatką z cebuli i natką, który po upieczeniu waży około 200 g, a cały przepis daje około 800 g. Węglowodany podajemy bez błonnika, który wymieniamy w tabeli osobno.
| Na porcję (200 g) | Na 100 g | |
|---|---|---|
| Energia | 391 kcal | 195 kcal |
| Białko | 15,9 g | 7,9 g |
| Tłuszcz | 14,1 g | 7,1 g |
| w tym nasycone | 5,5 g | 2,7 g |
| Węglowodany | 45,8 g | 22,9 g |
| w tym cukry | 6,3 g | 3,1 g |
| Błonnik | 4,6 g | 2,3 g |
| Sód | 1,171 mg | 585 mg |
Najwięcej kalorii w lahmacunie dają mąka i tłuszcz z jagnięciny, a większość sodu pochodzi z soli w cieście i farszu oraz z pasty paprykowej.
FAQ
Co to jest lahmacun?
Lahmacun to cienki, chrupiący placek z ciasta pszennego, pokryty cienką warstwą mięsa mielonego z papryką, pomidorami i przyprawami. To specjalność południowo-wschodniej Turcji, znana także w Syrii, Libanie i Armenii.
Czy lahmacun to pizza?
Nie, lahmacun nie jest pizzą, choć w wielu krajach nazywa się go pizzą turecką. Lahmacun jest dużo cieńszy, nie ma sera ani sosu pomidorowego, a mięso leży na nim cienką, jednolitą warstwą. Je się go zwiniętego w rulon z natką, cebulą i cytryną.
Z czego robi się ciasto na lahmacun?
Ciasto na lahmacun w tym przepisie robi się z samej mąki pszennej, ciepłej wody i soli, bez drożdży. Na 200 g mąki przypada 125 g wody, a z ciasta powstają 4 kule po około 83 g.
W jakiej temperaturze piec lahmacun?
Lahmacun piecz w 250 °C na kamieniu albo blasze nagrzewanych razem z piekarnikiem co najmniej 30 minut. Piecz po jednym placku przez 5–6 minut, aż brzegi będą chrupiące, a mięso zbrązowieje. Między plackami daj kamieniowi 3–5 minut na ponowne nagrzanie.
Jak jeść lahmacun?
Na gorący lahmacun rozłóż natkę pietruszki i czerwoną cebulę z sumakiem, a potem skrop placek sokiem z cytryny. Zwiń lahmacun w rulon jak tortillę i jedz go rękami, najlepiej z ayranem.
Czy lahmacun można zamrozić?
Tak, upieczony i ostudzony lahmacun można zamrozić do 2 miesięcy, przekładając placki papierem do pieczenia. Odgrzewaj go w piekarniku nagrzanym do 180–200 °C przez 5–8 minut, bezpośrednio na kratce.
Ile kalorii ma lahmacun?
Lahmacun według tego przepisu ma około 195 kcal w 100 g. Jeden placek z sałatką waży około 200 g i ma około 391 kcal.
Redakcja amrit.pl · aktualizacja



Napisz, jak Ci wyszło