Bliski Wschód i Meksyk
Pita a tortilla – czym się różnią i którą wybrać
Pita a tortilla to dwa różne placki, choć oba często trafiają do kebaba. Pita to drożdżowy chlebek z Lewantu bez tłuszczu w cieście, który w bardzo gorącym piecu puchnie i robi kieszonkę. Tortilla pszenna to meksykański placek bez drożdży, z tłuszczem w cieście, cienki, giętki i bez kieszonki. Do nadziewania i do nabierania hummusu wybierz pitę, a do zwijania tortillę albo lawasz. Na 100 g tortilla ma 310 kcal, a pita 250–275 kcal. Ile kalorii ma jedna sztuka, zależy od masy placka.
6 min czytania
Czym różni się pita od tortilli
Tabela zestawia pitę domową, pitę sklepową i dwa typowe rozmiary tortilli pszennej, cecha po cesze:
| Cecha | Pita domowa | Pita sklepowa | Tortilla pszenna 25 cm | Tortilla pszenna 30 cm |
|---|---|---|---|---|
| pochodzenie | Lewant (Liban, Syria, Palestyna) | Lewant | Meksyk | Meksyk |
| mąka | pszenna chlebowa z dodatkiem razowej | pszenna | pszenna uniwersalna (istnieje też tortilla kukurydziana) | pszenna uniwersalna |
| drożdże | tak | tak | nie, zwykle proszek do pieczenia | nie, zwykle proszek do pieczenia |
| tłuszcz w cieście | nie, oliwa tylko do natłuszczenia miski | zwykle nie | tak: smalec, olej lub masło | tak: smalec, olej lub masło |
| grubość | 5–6 mm | podobna, zależnie od producenta | ok. 1,5–3 mm | ok. 1,5–3 mm |
| kieszonka | tak | zwykle tak | nie | nie |
| pieczenie | piekarnik 250 °C, nagrzana blacha lub kamień | piec przemysłowy | sucha, gorąca patelnia lub płyta (comal) | sucha, gorąca patelnia lub płyta (comal) |
| typowa masa sztuki | 89 g | 100 g | 60 g | 90 g |
Trwała kieszonka powstaje w picie z trzech powodów naraz: krążek ma 5–6 mm grubości, ciasto wyrosło na drożdżach, a piekarnik albo piec ma bardzo wysoką temperaturę. Gorąco w kilka sekund ścina obie powierzchnie pity, a woda w środku zamienia się w parę i rozdziela ciasto na dwie warstwy, które od razu się utrwalają.
Tortilla na gorącej, suchej patelni też potrafi się nadmuchać, najpierw w kilku miejscach, a czasem prawie na całej powierzchni. Tortilla jest jednak cienka, nie ma drożdży i ma tłuszcz w cieście, więc po zdjęciu z patelni pęcherze opadają, a warstwy z powrotem się sklejają. Dlatego w tortilli nie da się zrobić kieszeni na nadzienie. Tłuszcz w cieście tortilli zmiękcza jej strukturę, dzięki czemu placek jest giętki i nie pęka przy zwijaniu.
Pochodzenie: pita z Lewantu, tortilla z Meksyku
Pita to chleb, który w krajach arabskich nazywa się khubz, czyli chleb, albo khubz arabi, czyli chleb arabski. Słowo „pita” pochodzi z nowogreckiego i oznacza chleb, ciasto albo placek. Płaskie chleby piecze się na Bliskim Wschodzie od tysięcy lat, ale wersja z kieszonką jest późniejsza. Przepis i opis pieczenia znajdziesz w tekście o picie z kieszonką.
Tortilla pochodzi z Meksyku, a starsza od pszennej jest tortilla kukurydziana z Mezoameryki. Tortilla pszenna rozpowszechniła się później, głównie na północy Meksyku. Ciasto tortilli pszennej to mąka, woda, tłuszcz i sól, a zwykle także proszek do pieczenia. Tortilli nie zostawia się do wyrastania, tylko od razu wałkuje lub prasuje na cienki okrąg.
Pita czy tortilla: kalorie i wartości odżywcze
Tabela pokazuje kalorie i składniki odżywcze pity i tortilli na jedną sztukę oraz na 100 g:
| Pita domowa (89 g) | Pita sklepowa (100 g) | Tortilla pszenna 25 cm (60 g) | Tortilla pszenna 30 cm (90 g) | |
|---|---|---|---|---|
| kcal na sztukę | 223 | 275 | 186 | 279 |
| kcal na 100 g | 250 | 275 | 310 | 310 |
| białko na 100 g | 8,5 g | b.d. | 8,3 g | 8,3 g |
| tłuszcz na 100 g | 2,2 g | 1,2 g | 8,0 g | 8,0 g |
| węglowodany na 100 g | 46,0 g | b.d. | 51,0 g | 51,0 g |
| błonnik na 100 g | 2,7 g | b.d. | 3,0 g | 3,0 g |
| sód na 100 g | 437 mg | b.d. | 700 mg | 700 mg |
Dla pity sklepowej podajemy tylko kalorie i tłuszcz, bo skład pity sklepowej zależy od producenta.
Na 100 g tortilla ma 310 kcal, a pita 250–275 kcal, bo w cieście tortilli jest tłuszcz. O kaloriach jednej sztuki decyduje masa placka. Tortilla 25 cm o masie 60 g ma 186 kcal, czyli mniej niż domowa pita o masie 89 g. Duża tortilla do wrapa o masie 90 g ma 279 kcal, czyli więcej niż domowa pita.
Kalorie całych porcji opisujemy w tekście ile kalorii ma kebab. Czym poza kaloriami różnią się bułka, pita i tortilla w kebabowni, porównujemy w tekście kebab w bułce, picie czy tortilli.
Pita czy tortilla do kebaba, shoarmy, falafela i dürüm
Ta tabela podpowiada, który placek pasuje do konkretnego dania i z jakiego powodu:
| Danie | Pita czy tortilla | Dlaczego |
|---|---|---|
| kebab w kieszeni | pita | mięso, sałatka i sos mieszczą się w kieszonce i nie wypadają bokiem |
| kebab w bułce | bułka turecka albo pita | bułka turecka i pita mają podobną budowę: rozcina się je i nadziewa |
| kebab zawijany, czyli wrap | tortilla albo lawasz | cienki i giętki placek zwija się ciasno i nie pęka |
| dürüm kebab | tortilla albo lawasz | dürüm to kebab zawinięty ciasno w cienki placek |
| rollo kebab | duża tortilla albo lawasz | rollo zawija się w duży placek i często podgrzewa w opiekaczu |
| shoarma z kurczaka po polsku | tortilla | w Polsce shoarmę zwykle podaje się zawiniętą w tortillę |
| shawarma lewantyńska | pita albo cienki chleb saj lub lawasz | w Lewancie shawarmę zawija się w cienki chleb albo wkłada do pity |
| falafel | pita z kieszonką | kulki falafela z sosem tahini i warzywami dobrze trzymają się w kieszonce |
| hummus i inne mezze | pita rwana na kawałki | kawałki pity są grubsze i sztywniejsze od tortilli, więc łatwo nimi nabierać |
Placki do kebaba w kebabowni to zwykle bułka turecka, pita, lawasz albo tortilla. W polskich kebabowniach kebab zawijany podaje się zwykle w tortilli. Jeśli chcesz zawinąć kebab w domu, sposób składania placka opisujemy w tekście jak zawijać lawasz.
Czy pitę można zastąpić tortillą i odwrotnie
Pita i tortilla zastępują się nawzajem tylko w niektórych zastosowaniach, co pokazuje tabela z oceną:
| Zamiana | Ocena | Uwagi |
|---|---|---|
| pita zamiast tortilli do zwijania | częściowo | pita jest gruba i przy ciasnym zwijaniu pęka na zgięciu |
| tortilla zamiast pity do nadziewania kieszonki | nie | tortilla nie ma kieszonki, więc można ją tylko złożyć lub zwinąć |
| tortilla zamiast pity do nabierania hummusu | działa | tortillę pokrój na trójkąty i podpiecz na suchej patelni, aż stwardnieje |
| tortilla zamiast pity do fattoush lub fatteh (potrawy z chrupiącą pitą) | częściowo | tortillę trzeba upiec na chipsy, a jej smak jest inny niż smak pity |
| pita przecięta na pół jako „łódka” zamiast tortilli | działa | każda połówka pity ma otwartą kieszeń, w którą wkłada się nadzienie |
Lawasz a pita i tortilla – trzeci placek do zawijania
Lawasz ma około 1,5–2 mm grubości, czyli jest dużo cieńszy od pity i podobnie cienki jak tortilla. Nasz lawasz robi się bez drożdży i bez tłuszczu, a gotowy placek nie ma kieszonki. Lawasz jest duży i miękki, dlatego dobrze się zwija wokół mięsa i warzyw. Domowy lawasz ma 239 kcal w 100 g, czyli około 170 kcal w placku ważącym około 71 g. Przepis znajdziesz w tekście o lawaszu, a pełne porównanie lawasza z tortillą w tekście lawasz a tortilla.
Jak wybrać: pita, tortilla czy lawasz
Ta krótka tabela pomaga wybrać placek według tego, do czego go potrzebujesz:
| Czego potrzebujesz | Wybierz |
|---|---|
| kieszonki na falafel, kebab albo sałatkę | pitę |
| placka do nabierania hummusu i mezze | pitę rwaną na kawałki |
| ciasnego zwijania dürüm, rollo albo wrapa | tortillę albo lawasz |
| cienkiego placka bez tłuszczu w cieście | lawasz |
| placka, który długo zostaje miękki i się nie łamie | tortillę |
| szybkiego chlebka z kieszonką bez piekarnika | pitę z patelni |
Inne rodzaje płaskiego chleba z Bliskiego Wschodu opisujemy w dziale Pieczywo.
Pita a tortilla – najczęstsze pytania
Czym różni się pita od tortilli?
Pita jest drożdżowa, nie ma tłuszczu w cieście i w gorącym piecu robi kieszonkę. Tortilla pszenna nie ma drożdży, ma tłuszcz w cieście, jest cienka, giętka i nie ma kieszonki.
Co ma mniej kalorii, pita czy tortilla?
Na 100 g pita ma 250–275 kcal, a tortilla 310 kcal. Na sztukę mała tortilla ma 186 kcal, domowa pita 223 kcal, a duża tortilla do wrapa 279 kcal.
Czy do kebaba lepsza jest pita czy tortilla?
Pita pasuje do kebaba w kieszeni, a tortilla do kebaba zawijanego, czyli dürüm albo rollo. Wybór zależy od tego, czy kebab ma być nadziewany, czy zwijany.
Czy pitą można zastąpić tortillę?
Pitą tortillę można zastąpić tylko częściowo, bo pita jest gruba i pęka przy ciasnym zwijaniu. Pita przecięta na pół dobrze sprawdza się za to jako „łódka” na nadzienie.
Czy tortilla ma kieszonkę?
Nie, tortilla nie ma trwałej kieszonki. Na gorącej patelni tortilla może się nadmuchać, ale jest cienka, nie ma drożdży i ma tłuszcz w cieście, więc pęcherze opadają, a warstwy z powrotem się sklejają.
Czym lawasz różni się od pity i tortilli?
Nasz lawasz robi się bez drożdży i bez tłuszczu, nie ma kieszonki i ma 239 kcal w 100 g. Tortilla pszenna ma tłuszcz w cieście i 310 kcal w 100 g, a pita drożdże i kieszonkę. Pełne porównanie lawasza z tortillą znajdziesz w tekście lawasz a tortilla.
Redakcja amrit.pl · aktualizacja


Napisz, jak Ci wyszło