خبز عربيkhubz ʿarabī · Liban
Pita z kieszonką – przepis na arabski chlebek pita
Pita to chlebek arabski, który piecze się w całym Lewancie, od Libanu i Syrii po Palestynę. Słowo „pita” pochodzi z języka nowogreckiego. Chlebek pita rozcina się na pół i nadziewa falafelem, hummusem albo szawarmą. Pitę można też rwać na kawałki i maczać w hummusie, a podsuszone kawałki trafiają do sałatki fattoush. Najpiękniej wygląda pita w gorącym piecu: nadyma się jak balon, a po wyjęciu opada i zostawia w środku pustą kieszeń.
6 porcji 37 min + czekanie 223 kcal / porcja
Pita – przepis i składniki w gramach
Z tych składników upieczesz 6 pit o średnicy około 15 cm, po jednej na porcję:
| Składnik | Gramy | Miara domowa |
|---|---|---|
| 300 g | ok. 2 szklanki | |
| 50 g | ⅓ szklanki | |
| 6 g | 1 płaska łyżeczka | |
| 4 g | 1 łyżeczka | |
| 7 g | 2 łyżeczki (1 saszetka) | |
| 210 g | 210 ml | |
| 5 g | 1 łyżeczka |
Gramy są przeliczone. Miary domowe podajemy dla 6 porcji.
Wybierz mąkę chlebową z co najmniej 11–12 g białka w 100 g, bo więcej glutenu daje sprężyste ciasto, które dobrze zatrzymuje parę. Mąka razowa dodaje pitom zbożowego smaku, a miąższ gotowego chlebka jest dzięki niej delikatniejszy i łatwiej go rozrywać palcami. Odrobina cukru karmi drożdże i pomaga pitom się zrumienić. Oliwa nie trafia do ciasta, tylko na ścianki miski, żeby ciasto nie przywierało podczas wyrastania. Gotowe ciasto na chlebki pita jest miękkie i elastyczne, ale nie klei się do rąk.
Jak zrobić pitę krok po kroku
- Mieszanie. Wsyp do dużej miski obie mąki, sól, cukier i drożdże instant, a potem wymieszaj je łyżką. Wlej ciepłą wodę o temperaturze 35–40 °C i mieszaj, aż w misce nie zostanie sucha mąka.
- Wyrabianie. Wyrabiaj ciasto ręcznie na blacie albo w misce przez 8–10 minut. Ciasto jest gotowe, gdy jest gładkie, sprężyste i samo odstaje od ścianek miski.
- Wyrastanie. Natłuść miskę oliwą, włóż do niej ciasto i obróć je raz, żeby pokryło się cienką warstwą tłuszczu. Przykryj miskę ściereczką i odstaw ją w ciepłe miejsce na około godzinę, aż ciasto podwoi objętość.
- Nagrzewanie piekarnika. Gdy ciasto wyrasta, wstaw kamień do pizzy lub stal do pieczenia na dolną albo środkową półkę i nagrzej piekarnik do 250 °C. Jeśli nie masz kamienia ani stali, użyj grubej blachy odwróconej dnem do góry. Kamień, stal albo blacha powinny się nagrzewać co najmniej 30 minut, a najlepiej do godziny.
- Podział i odpoczynek. Odgazuj wyrośnięte ciasto, uciskając je dłonią, i podziel je na 6 równych części po około 97 g. Uformuj z nich gładkie kule i zostaw je na 10 minut pod ściereczką.
- Rozwałkowanie. Rozwałkuj każdą kulę na koło o średnicy około 15 cm i grubości 5–6 mm. Wałkuj od środka ku brzegom i co kilka ruchów obracaj krążek o ćwierć obrotu, żeby grubość była równa. Podsypuj blat jak najmniejszą ilością mąki i pilnuj, żeby krążek nie miał rozdarć. Rozwałkowane krążki odkładaj na podsypany blat i przykryj ściereczką.
- Pieczenie. Wysuń w rękawicach półkę z blachą lub kamieniem, szybko połóż na gorącej powierzchni 2–3 krążki i wsuń półkę z powrotem. Piecz pity przez 2–3 minuty, aż napuchną jak balon i lekko zbrązowieją w kilku miejscach. Nie otwieraj piekarnika przez pierwsze 2 minuty, bo temperatura w środku od razu spada. Jeśli pita nie napuchnie po 3 minutach, i tak ją wyjmij, bo nadal nadaje się do jedzenia.
- Przykrycie. Od razu po wyjęciu zawiń gorące pity w czystą ściereczkę. Para zamknięta w środku zmiękcza skórkę, a pita powoli opada i zostaje miękka. Kolejne partie piecz w ten sam sposób, po krótkiej przerwie, w której blacha znów się nagrzeje.
Dlaczego pita robi kieszonkę: temperatura, para i grubość
Pita z kieszonką wychodzi wtedy, gdy spełnione są trzy warunki: bardzo gorąca powierzchnia, cienkie i równe ciasto oraz krążek bez żadnych dziur. Duże gorąco szybko ścina obie powierzchnie krążka w cienką skórkę, a woda w środku gwałtownie paruje. Para nie może uciec przez skórkę, więc rozpycha krążek na dwie warstwy.
Po wyjęciu z pieca pita opada, ale obie warstwy zostają rozdzielone i tworzą pustą kieszeń. W piekarniach pity piecze się w piecach znacznie gorętszych od domowych, dlatego każda pita jest gotowa mniej więcej w minutę.
Tabela pokazuje, które warunki pomagają pitom napuchnąć, a które utrudniają powstanie kieszonki:
| Czynnik | Co działa | Co nie działa | Dlaczego |
|---|---|---|---|
| temperatura piekarnika | 250 °C, z nagrzaną blachą lub kamieniem | poniżej 200 °C albo bez nagrzanej blachy | w chłodniejszym piekarniku para powstaje wolno i uchodzi przez miękkie ciasto, a krążek piecze się jak płaski chleb |
| powierzchnia pod pitą | kamień do pizzy lub stal; jeśli ich nie masz, gruba blacha odwrócona dnem do góry; nagrzewane co najmniej 30 minut | zimna blacha albo papier do pieczenia na zimnej blasze | nagrzana powierzchnia oddaje ciepło od razu i spód pity natychmiast zaczyna wytwarzać parę |
| grubość krążka | 5–6 mm | ponad 8 mm albo mniej niż 3 mm | gruby krążek trudno rozdzielić parą, a bardzo cienki wysycha i wychodzi kruchy jak krakers |
| równość krążka | taka sama grubość na całym kole | grubsze brzegi albo cieńszy środek | para ucieka tam, gdzie ciasto jest najcieńsze, i pita puchnie tylko w jednym miejscu |
| szczelność krążka | gładkie koło bez rozdarć | nacięcia, dziurki od widelca, rozdarcia | przez każdą dziurę para wydostaje się na zewnątrz, zamiast rozdzielić warstwy |
| wilgotność ciasta | miękkie ciasto, w którym na 100 g mąki przypada 60 g wody | suche, twarde ciasto | z suchego ciasta powstaje za mało pary, żeby nadmuchać krążek |
| wyrastanie i odpoczynek | ciasto wyrośnięte do podwojenia, kule odpoczywające 10 minut | ciasto niewyrośnięte albo wałkowane od razu po podziale | ciasto bez odpoczynku kurczy się przy wałkowaniu i piecze się nierówno |
| miejsce w piekarniku | dolna lub środkowa półka, na gorącej blasze | górna półka pod włączonym grillem | pod grillem wierzch pity wysycha i przypieka się, zanim powstanie para |
| drzwi piekarnika | zamknięte przez pierwsze 2 minuty | otwierane, żeby sprawdzić pity | każde otwarcie drzwi obniża temperaturę w piekarniku w chwili, gdy powstaje kieszonka |
Co zrobić, gdy pita nie robi kieszonki
Jeśli pita nie napuchła albo wyszła twarda, przyczynę najczęściej da się znaleźć w tej tabeli i poprawić przy następnej partii:
| Objaw | Przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| pita w ogóle nie puchnie | piekarnik jest za chłodny albo blacha była nagrzewana za krótko | nagrzej piekarnik do 250 °C i trzymaj w nim blachę co najmniej 30 minut przed pieczeniem |
| pita puchnie tylko w jednym miejscu | krążek ma nierówną grubość | wałkuj od środka ku brzegom i obracaj krążek, aż będzie miał 5–6 mm na całym kole |
| pita jest sucha i krucha jak krakers | krążek był za cienki albo pita piekła się za długo | rozwałkuj ciasto na 5–6 mm i wyjmij pitę najpóźniej po 3 minutach |
| pita twardnieje po ostygnięciu | pita nie została od razu przykryta | zawijaj gorące pity w ściereczkę zaraz po wyjęciu z piekarnika |
| pita jest blada i gumowata | pita piekła się za krótko albo w za chłodnym piekarniku | sprawdź temperaturę piekarnika i piecz pitę, aż lekko zbrązowieje w kilku miejscach |
| wierzch pity jest przypalony | pita leżała za blisko grzałki albo krążek był mocno obsypany mąką | przestaw blachę na dolną lub środkową półkę i strzep nadmiar mąki przed pieczeniem |
| ciasto klei się do blatu i trudno je rozwałkować | ciasto jest za mokre albo blat jest za słabo podsypany | podsyp blat cienko mąką, a jeśli ciasto dalej się klei, wyrób w nie łyżkę mąki |
| kieszonka powstaje, ale pita opada nierówno i pęka z boku | krążek miał rozdarcie albo cienkie miejsce przy brzegu | wałkuj spokojnie i odkładaj krążki na podsypany blat, żeby się nie rozciągały przy przenoszeniu |
Pita, khubz i chlebek arabski – skąd te nazwy
Słowo „pita” pochodzi z nowogreckiego, w którym oznacza chleb, ciasto albo placek. W Libanie i w całym Lewancie ten sam chleb nazywa się khubz, czyli po prostu chleb, albo khubz arabi, czyli chleb arabski. W Egipcie podobny okrągły chleb nosi nazwę eish baladi. Płaskie chleby piecze się na Bliskim Wschodzie od tysięcy lat. Wersji z kieszonką nie ma jednak w dawnych tekstach ani w średniowiecznych arabskich książkach kucharskich, dlatego historycy uznają ją za późniejszą.
W Grecji pita do gyrosa to grubszy placek, zwykle bez kieszonki. Chleb turecki, czyli pide albo bazlama, to inne pieczywo niż arabski chleb opisany w tym przepisie. Zupełnie inny jest też lawasz, czyli bardzo cienki placek bez kieszonki.
Pita z patelni i bez drożdży
Pitę da się upiec także na bardzo gorącej, suchej patelni, ale kieszonka powstaje wtedy mniej pewnie niż w piekarniku. Pita bez drożdży to osobny przepis z inną metodą pieczenia. Obie wersje opisujemy w tekście o picie z patelni.
Z czym jeść pitę
W Libanie pitę rozcina się na pół i nadziewa kulkami falafela z sosem tahini, warzywami i kiszonkami. Szawarma w chlebku pita to jedno z najpopularniejszych dań ulicznych regionu.
W domu w pitę możesz zawinąć też kebab domowy. Na stole z mezze pitę rwie się na kawałki i nabiera nimi hummus albo gęsty labneh. Na śniadanie pitę macza się w oliwie, a potem w za’atarze, czyli mieszance dzikiego tymianku lub oregano, sumaku i sezamu. Podsuszoną albo zrumienioną pitę dodaje się do sałatki fattoush i do fatteh, czyli warstw chleba, ciecierzycy i jogurtu.
Czym zastąpić składniki pity
Większość składników pity można wymienić bez szkody dla kieszonki, ale mąki pszennej nie zastąpi mieszanka bezglutenowa:
| Zamiast | Użyj | Ocena | Uwagi |
|---|---|---|---|
| mąki pszennej chlebowej typ 750 | mąki pszennej typ 650 albo uniwersalnej typ 450–500 | działa | pita jest mniej sprężysta |
| mąki razowej | tej samej ilości białej mąki chlebowej | działa | pita jest jaśniejsza i ma mniej zbożowego aromatu |
| 7 g drożdży instant | 20 g drożdży świeżych | działa | świeże drożdże rozpuść najpierw w ciepłej wodzie z cukrem |
| cukru | 1 łyżeczki miodu | działa | miód rozpuść w wodzie; smak pity się nie zmienia |
| oliwy | oleju rzepakowego | działa | tłuszcz służy tylko do natłuszczenia miski |
| mąki pszennej | mieszanki mąk bezglutenowych | nie | ciasto bez glutenu nie zatrzymuje pary, więc kieszonka się nie tworzy |
| kamienia do pizzy lub stali | grubej blachy odwróconej dnem do góry, nagrzanej razem z piekarnikiem | częściowo | blacha oddaje mniej ciepła niż kamień lub stal, więc pity puchną wolniej i mniej równo |
Jak przechowywać i odgrzewać pitę
Ostudzoną pitę przechowuj w zamkniętym woreczku w temperaturze pokojowej do jednej doby. W lodówce pita wytrzyma 2–3 dni, ale szybciej twardnieje.
Zamrożona w woreczku pita zachowuje smak do 2 miesięcy i można ją odgrzewać bez rozmrażania. Pitę najłatwiej odgrzać na suchej, rozgrzanej patelni, po kilkadziesiąt sekund z każdej strony. Możesz też włożyć pitę do tostera na jeden krótki cykl, bez odwracania. Kilka pit naraz zawiń w folię aluminiową i podgrzej w piekarniku nagrzanym do 150 °C przez około 4 minuty. Pity, które zdążyły wyschnąć, połam na kawałki i dodaj do fattoush.
Pita – kalorie i wartości odżywcze
Porcja to jedna pita, która po upieczeniu waży około 89 g, a cały przepis daje około 535 g pieczywa. Z około 577 g ciasta, bez oliwy z miski, wychodzi mniej pieczywa, bo w piekarniku odparowuje część wody. Węglowodany podajemy bez błonnika, który wymieniamy w tabeli osobno.
| Na porcję (89 g) | Na 100 g | |
|---|---|---|
| Energia | 223 kcal | 250 kcal |
| Białko | 7,6 g | 8,5 g |
| Tłuszcz | 2,0 g | 2,2 g |
| w tym nasycone | 0,3 g | 0,3 g |
| Węglowodany | 41,0 g | 46,0 g |
| w tym cukry | 0,8 g | 1,0 g |
| Błonnik | 2,4 g | 2,7 g |
| Sód | 390 mg | 437 mg |
Prawie cała energia w picie pochodzi z mąki, bo tłuszczu jest tylko odrobina oliwy z miski. Niemal cały sód pochodzi z soli dodanej do ciasta. Porównanie pity z tortillą, także pod względem kalorii, opisujemy w tekście pita a tortilla.
FAQ
Co to jest pita?
Pita to okrągły chlebek pszenny na drożdżach, pieczony krótko w bardzo gorącym piecu, w którym tworzy się pusta kieszonka. W krajach arabskich nazywa się go khubz arabi, czyli chleb arabski.
Z czego jest chlebek pita?
Chlebek pita robi się z mąki pszennej, wody, drożdży, soli i odrobiny cukru. W tym przepisie mąka chlebowa jest wymieszana z niewielką ilością mąki razowej, a oliwa służy tylko do natłuszczenia miski.
Dlaczego pita nie robi kieszonki?
Pita najczęściej nie robi kieszonki, gdy piekarnik albo blacha są za słabo nagrzane, a krążki są rozwałkowane nierówno lub za grubo. Kieszonce szkodzą też rozdarcia i nakłucia, przez które ucieka para.
W jakiej temperaturze piec pitę?
Pitę piecz w 250 °C, na blasze lub kamieniu nagrzewanych razem z piekarnikiem co najmniej 30 minut. Każda partia pit piecze się 2–3 minuty, aż krążki napuchną i lekko zbrązowieją.
Czy pitę można zamrozić?
Tak, ostudzoną pitę zamknij w woreczku i zamroź do 2 miesięcy. Odgrzewaj ją bez rozmrażania w tosterze albo na suchej patelni.
Czy pita to to samo co lawasz?
Nie, pita i lawasz to dwa różne chleby. Lawasz to bardzo cienki, duży placek bez kieszonki, a pita jest grubsza i po upieczeniu ma w środku pustą przestrzeń.
Ile kalorii ma pita?
Pita według tego przepisu ma około 250 kcal w 100 g, czyli około 223 kcal w jednej sztuce ważącej około 89 g.
Redakcja amrit.pl · aktualizacja


Napisz, jak Ci wyszło