şiş kebap · Turcja i Bliski Wschód
Shish kebab – kostki jagnięciny w marynacie jogurtowej na szpadzie
Nad żarem z węgla drzewnego leżą szpady z równymi kostkami mięsa, a obok nich szpady z kawałkami czerwonej papryki i płatkami cebuli. Brzegi mięsa ciemnieją, a sok skapuje na rozżarzone węgle i unosi się pachnący dym. Gotowe kostki zsuwa się prosto na ciepły lawasz. Shish kebab, po turecku şiş kebap, bierze nazwę od słowa şiş, czyli „szpikulec”. Tradycyjnie powstaje z jagnięciny w marynacie jogurtowej. Środek gotowej kostki zostaje lekko różowy i soczysty.
4 porcje 35 min + czekanie 443 kcal / porcja
Czym jest shish kebab i skąd jego nazwa
Shish kebab to kostki mięsa nabite na szpadę i upieczone nad żarem. Tradycyjnie robi się go z jagnięciny z udźca. W Turcji ta wersja nazywa się kuzu şiş, czyli „şiş z jagnięciny”. Mięso przed pieczeniem leży w marynacie, zwykle jogurtowej, czasem mlecznej z oliwą.
Słowo şiş znaczy po turecku „szpikulec”, a kebab oznacza pieczone mięso. Skąd wzięło się samo słowo kebab, opisujemy w tekście o pochodzeniu kebaba. Po polsku spotyka się zapisy szisz kebab, sziszkebab i sis kebab, a w angielskich kartach dań także shish kabob.
Mięso pieczone na szpadach znają kuchnie od Bliskiego Wschodu po Kaukaz. W Rosji i na Kaukazie podobne danie znane jest jako szaszłyk i tak nazywamy je też po polsku. Shish kebab różni się od dönera tym, że kostki mięsa piecze się na szpadzie nad żarem, a döner to płaty mięsa pieczone na pionowym rożnie.
Shish kebab a mięso mielone na patyku
W Polsce nazwa szisz kebab bywa używana także dla mięsa mielonego na patyku, ale shish kebab, czyli şiş kebap, to kostki mięsa. Mielone mięso uformowane na szerokiej szpadzie to Adana kebab, a wałeczki z mielonego mięsa z cebulą i przyprawami to kofta. Podobnym daniem z kuchni indyjskiej i pakistańskiej jest seekh kebab, czyli przyprawione mielone mięso pieczone na długich prętach.
Shish kebab – składniki w gramach
Na 4 porcje, czyli 4 szpady z mięsem oraz osobne szpady z warzywami. Z 600 g surowego udźca wychodzi po upieczeniu około 450 g mięsa z marynatą.
| Składnik | Gramy | Miara domowa |
|---|---|---|
| 600 g | kawałek ok. 600 g, ok. 24 kostki po 3 cm | |
| 100 g | 5 łyżek | |
| 30 g | 2 łyżki | |
| 20 g | 1 łyżka | |
| 8 g | 2 ząbki | |
| 3 g | 1 łyżeczka | |
| 2 g | 1 łyżeczka | |
| 2 g | 1 łyżeczka | |
| 1 g | ½ łyżeczki | |
| 8 g | 1½ łyżeczki | |
| 200 g | 1 duża, w kawałkach ok. 3 cm | |
| 150 g | 1 duża, w ćwiartkach rozdzielonych na płatki | |
| 200 g | ok. 12 sztuk |
Gramy są przeliczone. Miary domowe podajemy dla 4 porcji.
W tej wersji marynata jest gęsta, żeby oblepiała każdą kostkę i nie spływała na żar. Sól trafia od razu do marynaty, dzięki czemu mięso jest doprawione także w środku, a nie tylko na powierzchni.
Jak zrobić shish kebab krok po kroku
- Pokrój mięso. Usuń z udźca grube błony i ścięgna, ale zostaw cienką warstwę tłuszczu. Pokrój mięso w kostki o boku około 3 cm, możliwie jednakowej wielkości.
- Zrób marynatę. Rozgnieć czosnek z solą na gładką pastę. Wymieszaj ją w misce z jogurtem, oliwą, pastą paprykową, papryką słodką, płatkami chili, kminem i pieprzem. Marynata ma być gęsta jak śmietana.
- Zamarynuj mięso. Wrzuć kostki do miski i wymieszaj je dłonią, aż każda będzie pokryta marynatą. Przykryj miskę i wstaw do lodówki co najmniej na 2 godziny, najlepiej na 6–8 godzin, najdłużej na 12 godzin. Po dłuższym czasie jogurt zbyt mocno rozmiękcza brzegi kostek. Wyjmij mięso z lodówki 30 minut przed grillowaniem.
- Nabij na szpady. Jeśli używasz drewnianych patyków, namocz je wcześniej przez 30 minut w wodzie. Przed nabiciem strząśnij z kostek nadmiar marynaty. Nabij mięso na szpady z wąskim odstępem, żeby gorące powietrze dochodziło do każdej kostki. Paprykę i cebulę nabij na osobne szpady, bo pieką się w innym czasie niż mięso. Pomidorki koktajlowe nabij na jeszcze jedną, osobną szpadę.
- Rozpal grill i połóż warzywa. Rozpal grill węglowy i poczekaj, aż żar pokryje się białym popiołem. Połóż szpady z papryką i cebulą na brzegu rusztu, gdzie żar jest słabszy. Piecz je 10–12 minut, aż warzywa zmiękną i lekko przypieką się na brzegach.
- Upiecz mięso. Po 2 minutach ułóż szpady z mięsem na środku rusztu, około 10 cm nad żarem. Piecz je 8–10 minut i obracaj co 2–3 minuty. Szpadę z pomidorkami połóż na ruszcie na ostatnie 3–4 minuty, aż skórka pomidorków zacznie pękać.
- Sprawdź, czy mięso jest gotowe. Jagnięcina jest gotowa, gdy z zewnątrz jest brązowa i ma ciemne brzegi, a środek kostki jest lekko różowy, ale nie czerwony i nie galaretowaty. Termometr wbity w środek kostki powinien pokazać 65–70°C.
- Odstaw mięso. Przykryj upieczone szpady folią na 5 minut, żeby sok rozszedł się w mięsie. Potem przytrzymaj szpadę ściereczką i zsuń kostki prosto na lawasz.
Jakie mięso wybrać na shish kebab
O soczystości shish kebabu decyduje przede wszystkim kawałek mięsa: powinien mieć trochę tłuszczu i znosić krótkie, gorące pieczenie. Ta tabela pokazuje, jak zachowują się różne mięsa pokrojone w kostki o boku 3 cm. Więcej o wyborze mięsa piszemy w tekście mięso do kebaba.
| Mięso | Jaka część | Efekt | Czas na grillu |
|---|---|---|---|
| jagnięcina | udziec bez kości (tradycja) | soczyste, miękkie kostki z wyraźnym aromatem jagnięciny | 8–10 min |
| jagnięcina | łopatka | bardzo soczyste, bardziej przerośnięte, trochę więcej żyłek do usunięcia | 9–11 min |
| wołowina | rostbef albo antrykot | soczyste i kruche kostki; środek może zostać lekko różowy | 6–9 min |
| wieprzowina | karkówka | soczyste dzięki przerostom, łagodniejsze w smaku | 10–12 min |
| wieprzowina | polędwiczka | delikatne, ale chude; łatwo je przesuszyć, dlatego zdejmij szpady od razu po 8 minutach | 8 min |
| kurczak | udo bez skóry | soczyste; to już tavuk şiş, osobne tureckie danie | 10–12 min |
| indyk | udziec bez kości | soczysty; pierś z indyka wysycha znacznie szybciej | 10–12 min |
Jagnięcina i wołowina mogą mieć w środku lekki róż. Wieprzowinę piecz, aż środek straci różowy kolor. Drób piecz, aż mięso będzie całkowicie ścięte, a sok klarowny. Termometr wbity w środek kostki powinien wtedy pokazać co najmniej 75°C. Shish kebab z kurczaka nazywa się w Turcji tavuk şiş i jest tam osobnym, bardzo popularnym daniem. Shish kebab z wieprzowiny najlepiej wychodzi z karkówki, a wołowy z rostbefu lub antrykotu; czasy podaje tabela.
Jak długo marynować mięso na shish kebab
Marynata do shish kebabu doprawia mięso, lekko zmiękcza jego powierzchnię i pomaga zrumienić kostki nad żarem. Pierwsza tabela pokazuje, jak czas marynowania w lodówce zmienia efekt.
| Czas marynowania | Efekt |
|---|---|
| 30 minut | smak marynaty zostaje tylko na powierzchni, środek kostki jest mdły |
| 2 godziny | minimum; mięso jest doprawione z wierzchu, a sól zaczyna wnikać do środka |
| 6–8 godzin | najlepszy efekt: mięso jest doprawione w całości, miękkie i soczyste |
| 12 godzin | górna granica; brzegi kostek robią się bardzo miękkie |
| 24 godziny | za długo: jogurt rozmiękcza brzegi zanadto, a mięso po upieczeniu bywa mączyste |
Każdy składnik marynaty ma w shish kebabie swoje zadanie. Druga tabela pokazuje, po co dodajemy każdy składnik marynaty.
| Składnik marynaty | Po co |
|---|---|
| jogurt | kwas lekko zmiękcza powierzchnię mięsa, a białka mleka pomagają kostkom się zrumienić |
| oliwa | przenosi aromat przypraw i chroni mięso przed przywieraniem do rusztu |
| czosnek | daje wyraźny aromat, który po upieczeniu łagodnieje |
| pasta z ostrej papryki | nadaje kolor, smak papryki i zagęszcza marynatę |
| sól | wnika do środka kostki, doprawia ją w całości i pomaga mięsu zatrzymać sok |
| kmin rzymski i pieprz | dodają ciepłego, korzennego smaku, który pasuje do jagnięciny |
Jak pokroić i nabić mięso na szpadę
Kostka o boku około 3 cm zdąży się zrumienić z zewnątrz, zanim środek przeschnie. Mniejsze kawałki wysychają, a większe przypalają się, zanim środek się dopiecze. Papryka, cebula i pomidory pieką się w innym tempie niż mięso, dlatego w tym przepisie nabija się je na osobne szpady. Paprykę i cebulę można też nabijać na przemian z mięsem, ale wtedy warzywa bywają niedopieczone albo mięso przesuszone. Ta tabela pokazuje, co pomaga, a co szkodzi przy nabijaniu.
| Sposób | Pomaga czy szkodzi | Dlaczego |
|---|---|---|
| kostki o boku około 3 cm, jednakowej wielkości | pomaga | wszystkie kostki dopiekają się w tym samym czasie |
| małe kostki o boku 1,5–2 cm | szkodzi | mięso wysycha, zanim zdąży się zrumienić |
| cienka warstwa tłuszczu przy kostce | pomaga | tłuszcz topi się nad żarem i chroni mięso przed wyschnięciem |
| wąski odstęp między kostkami | pomaga | gorące powietrze dochodzi do każdej strony kostki |
| kostki ciasno dociśnięte do siebie | szkodzi | brzegi się przypalają, a miejsca styku zostają surowe |
| płaska metalowa szpada | pomaga | kostki nie obracają się przy przewracaniu, a metal grzeje mięso od środka |
| cienki, okrągły patyk | szkodzi | kostki obracają się wokół patyka i trudno je równo upiec |
| drewniane patyki namoczone przez 30 minut | pomaga | mokre drewno nie zwęgla się tak szybko nad żarem |
| warzywa na osobnych szpadach | pomaga | warzywa i mięso można zdjąć z grilla w odpowiednim momencie |
| gruba warstwa marynaty na kostkach | szkodzi | nadmiar marynaty spływa na żar, dymi i przypala mięso |
Shish kebab z grilla, z piekarnika i z patelni
Shish kebab z grilla węglowego ma najlepszy, dymny zapach, ale piekarnik i patelnia grillowa też dają soczyste, zrumienione kostki.
Grill węglowy. Na grillu węglowym pieczesz shish kebab tak, jak opisują kroki 5–7. Jeśli żar jest za mocny i kostki przypalają się z zewnątrz, podnieś ruszt albo przesuń szpady bliżej brzegu.
Grill gazowy. Rozgrzej grill gazowy pod zamkniętą pokrywą przez około 10 minut, z palnikami ustawionymi na mocny ogień. Piecz mięso z otwartą pokrywą nad mocnymi palnikami przez 8–10 minut i obracaj szpady co 2–3 minuty. Szpady z warzywami połóż nad palnikiem ustawionym na słabszy ogień. Grill gazowy nie daje zapachu dymu z węgla drzewnego, ale dobrze rumieni kostki.
Piekarnik. Nagrzej piekarnik do 250°C z funkcją góra-dół. Połóż szpady na kratce, a pod nią wstaw blachę wyłożoną papierem, która zbierze sok i tłuszcz. Piecz shish kebab w piekarniku 12–15 minut i w połowie czasu obróć szpady. Szpady z papryką i cebulą piecz razem z mięsem, a pomidorki dołóż na ostatnie 5 minut. Więcej o pieczeniu kebaba w domu piszemy w tekście kebab z piekarnika.
Patelnia grillowa. Rozgrzej patelnię grillową na dużym ogniu, aż zacznie lekko dymić. Połóż szpady i smaż je około 3 minut z każdej z czterech stron kostki, łącznie 10–12 minut, bez dociskania. Krótsze szpady łatwiej zmieszczą się na patelni.
Niezależnie od sposobu gotowość mięsa sprawdź tak, jak opisuje krok 7.
Jak się podaje shish kebab
Shish kebab podaje się na ciepłym lawaszu, który wchłania sok z mięsa i służy do ujmowania kostek. Obok kładzie się paprykę i pomidory upieczone na tym samym żarze. Do tego pasują cienkie piórka cebuli wymieszane z sumakiem i posiekaną natką pietruszki. Sumak nadaje cebuli kwaśny smak i ciemnoczerwony kolor.
Do shish kebabu podaje się też gęsty jogurt, tzatziki albo sos czosnkowy. Jeśli posiłek ma być bardziej sycący, obok kładzie się ryż albo bulgur. Do picia najlepiej pasuje ayran, czyli słony napój jogurtowy.
Kostki zawinięte w lawasz z cebulą, natką i pomidorem tworzą dürüm. Inne kebaby, na przykład iskender, oraz różnice opisane w tekście gyros a kebab znajdziesz w dziale Kebab i rożen.
Najczęstsze problemy z shish kebabem i jak je naprawić
Większość kłopotów z shish kebabem wynika z wyboru mięsa, wielkości kostek i siły żaru. Ta tabela pokazuje objawy, przyczyny i sposoby naprawy.
| Problem | Przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| mięso jest suche | za chude mięso, za małe kostki albo za długie pieczenie | wybierz udziec lub łopatkę, krój kostki o boku 3 cm i zdejmij szpady po 8–10 minutach |
| mięso jest twarde i gumowe | zostawione ścięgna i błony albo za krótkie marynowanie | dokładnie oczyść mięso i marynuj je co najmniej 2 godziny, najlepiej 6–8 |
| kostki są przypalone z zewnątrz, a surowe w środku | za mocny żar, ruszt za nisko albo kostki ciasno nabite | podnieś ruszt na około 10 cm, poczekaj, aż żar pokryje się popiołem, i zostaw odstęp między kostkami |
| mięso nie ma zrumienionej skórki | za słaby żar albo mięso prosto z lodówki | rozgrzej grill porządnie i wyjmij mięso z lodówki 30 minut przed pieczeniem |
| kostki spadają z patyka albo się obracają | za cienki, okrągły patyk albo kostki nabite przy samym brzegu | użyj płaskich metalowych szpad albo nabij kostki na dwa równoległe patyki |
| drewniany patyk się pali | patyk nie był namoczony | namocz patyki przez 30 minut, a odsłonięte końce trzymaj poza żarem |
| marynata spływa i dymi | za rzadka marynata albo za dużo marynaty na kostkach | przed nabiciem strząśnij nadmiar marynaty; następnym razem użyj gęstszego jogurtu, na przykład typu greckiego, albo dodaj mniej oliwy |
| mięso jest mdłe | za mało soli albo za krótkie marynowanie | dodaj sól do marynaty i marynuj mięso dłużej; przy podaniu posyp kostki solą i sumakiem |
Czym zastąpić składniki shish kebabu
Nie zawsze masz pod ręką wszystkie składniki i sprzęt do shish kebabu. Ta tabela pokazuje, czym je zastąpić i jak zmieni się wtedy danie.
| Zamiast | Użyj | Ocena | Uwagi |
|---|---|---|---|
| jagnięciny z udźca | wołowiny z rostbefu albo antrykotu | działa | kostki są soczyste i kruche, ale bez aromatu jagnięciny |
| jagnięciny z udźca | karkówki wieprzowej | działa | przerośnięta karkówka zostaje soczysta; piecz ją, aż środek straci róż |
| jagnięciny z udźca | ud kurczaka bez skóry | częściowo | marynata pasuje, ale powstaje tavuk şiş; piecz kurczaka, aż mięso będzie całkowicie ścięte |
| jogurtu pełnotłustego | kefiru albo maślanki | częściowo | kwas zostaje, ale płynna marynata słabiej oblepia kostki; daj około 70 g |
| pasty z ostrej papryki | koncentratu pomidorowego z płatkami chili | częściowo | daj 20 g koncentratu i szczyptę płatków chili; kolor i gęstość są podobne, smak bardziej pomidorowy niż paprykowy |
| drewnianych patyków | płaskich metalowych szpad | działa | płaska szpada lepiej trzyma kostki i nie pali się nad żarem |
| grilla węglowego | piekarnika nagrzanego do 250°C | częściowo | mięso będzie soczyste i zrumienione, ale bez zapachu dymu |
| marynaty jogurtowej | samej oliwy z sokiem z cytryny | nie | powstaje inne, kwaśniejsze danie z gorzej zrumienioną skórką |
Jak przechowywać shish kebab
Surowe mięso w marynacie jogurtowej trzymaj w lodówce najwyżej 12 godzin. Po dłuższym czasie jogurt zbyt mocno rozmiękcza brzegi kostek. Jeśli chcesz upiec mięso później, zamroź kostki od razu po wymieszaniu z marynatą, w płaskim woreczku, i przechowuj je w zamrażarce do 3 miesięcy. Rozmrażaj je przez noc w lodówce. Czas rozmrażania zastępuje marynowanie, więc po rozmrożeniu od razu nabij mięso na szpady i upiecz. Upieczony shish kebab przechowuj w zamkniętym pojemniku w lodówce do 2 dni. Podgrzej kostki krótko na gorącej patelni, bo przy dłuższym podgrzewaniu mięso wysycha.
Shish kebab – kalorie i wartości odżywcze
Porcja to około 200 g, czyli 1/4 przepisu: upieczone mięso z marynatą i warzywa z grilla, bez lawaszu, sosów i ayranu. Cały przepis daje szacunkowo około 800 g: około 450 g upieczonego mięsa z marynatą i 350 g warzyw.
| Na porcję (200 g) | Na 100 g | |
|---|---|---|
| Energia | 443 kcal | 222 kcal |
| Białko | 27,6 g | 13,8 g |
| Tłuszcz | 31,4 g | 15,7 g |
| w tym nasycone | 11,4 g | 5,7 g |
| Węglowodany | 9,3 g | 4,6 g |
| w tym cukry | 6,9 g | 3,5 g |
| Błonnik | 3,0 g | 1,5 g |
| Sód | 917 mg | 459 mg |
Wartości liczymy dla całej marynaty i całego tłuszczu z surowych składników, więc są górnym szacunkiem. Część marynaty zostaje w misce, a część tłuszczu skapuje na żar, dlatego rzeczywista kaloryczność porcji jest nieco niższa od podanej. Lawasz i sosy podnoszą kaloryczność całego posiłku, a ile ma kebab z kebabowni, opisujemy w tekście ile kalorii ma kebab.
FAQ
Co to jest shish kebab?
Shish kebab to turecki kebab z kostek mięsa, tradycyjnie jagnięciny z udźca, nabitych na szpadę i upieczonych nad żarem. Nazwa pochodzi od tureckiego słowa şiş, czyli „szpikulec”.
Z jakiego mięsa jest shish kebab?
Tradycyjny shish kebab robi się z jagnięciny z udźca albo z łopatki. Dobrze sprawdzają się też wołowina z rostbefu lub antrykotu i karkówka wieprzowa. Z udek kurczaka powstaje tavuk şiş, czyli osobne tureckie danie.
Czy shish kebab to mięso mielone?
Nie. Shish kebab to kostki mięsa. Mięso mielone na szpadzie to Adana kebab albo kofta, czyli inne dania.
Jak długo marynować mięso na shish kebab?
Mięso na shish kebab marynuj w lodówce co najmniej 2 godziny, najlepiej 6–8 godzin. Nie trzymaj go w marynacie jogurtowej dłużej niż 12 godzin, bo brzegi kostek zrobią się zbyt miękkie.
Jak zrobić shish kebab w piekarniku?
Nagrzej piekarnik do 250°C z funkcją góra-dół. Połóż szpady na kratce nad blachą wyłożoną papierem i piecz je 12–15 minut, a w połowie czasu obróć.
Dlaczego mięso na szaszłyku jest suche?
Mięso na szaszłyku wysycha najczęściej dlatego, że jest za chude, pokrojone w za małe kostki, zbyt ciasno nabite albo pieczone za długo na słabym żarze. Pomaga kawałek z odrobiną tłuszczu, kostka o boku 3 cm, marynata jogurtowa i krótkie pieczenie nad mocnym żarem.
Ile kalorii ma shish kebab?
Porcja shish kebabu według tego przepisu, czyli około 200 g mięsa z warzywami bez lawaszu, ma około 443 kcal. W 100 g jest około 222 kcal. To górny szacunek, bo część marynaty i tłuszczu nie trafia na talerz.
Czy trzeba moczyć drewniane patyki?
Tak, drewniane patyki namocz przez około 30 minut w wodzie, żeby nie zwęgliły się nad żarem. Płaskich metalowych szpad nie trzeba moczyć, a lepiej trzymają kostki.
Redakcja amrit.pl · aktualizacja



Napisz, jak Ci wyszło